Het moet rechter anders wordt het linker

Toelichting rekenmodel


Het rekenmodel is bedoeld om globaal een indruk te krijgen wat het afschrikwekkende effect kan zijn van de combinaties van pakkans en strafmaat.

Criminele handelingen worden gepleegd door mensen in een leeftijd tussen pakweg 12 jaar en pakweg 70 jaar. Dat betekent dat er elk jaar potentieel criminelen bijkomen en er criminelen verdwijnen. Afhankelijk van de bevolkingsgroei groeit of daalt de potentiële verzameling criminelen. Het welvaartsniveau heeft wel een beetje invloed op de neiging tot criminaliteit maar in Nederland is er geen enkel persoon te vinden die van de honger, de kou of het sociale isolement gedreven wordt tot misdaden: Schopenhauer: Over straffen.
De bevolkingsgroei in Nederland is miniem en is daarom nauwelijks van invloed op het aantal misdaden.
De meeste economisch gedreven misdaden worden in Nederland gepleegd door de gunstige verhouding tussen de opbrengst enerzijds, en de pakkans en de strafmaat anderzijds: de pakkans is laag en de strafmaat is laag. De neiging tot criminaliteit is aangeboren. Het motief is hebzucht. Als de gelegenheid wordt geboden zal de crimineel zijn misdaad plegen.

Om het totaal aantal gepleegde misdaden te kunnen schatten wordt gebruik gemaakt van de wel bekende cijfers:
  • het aantal aangiften per jaar van deze aard van misdaad (bron: justitie)
  • het geschatte percentage van slachtoffers dat aangifte doet per jaar (de overigen doen geen aangifte omdat het toch tot niets leidt en dan zonde van de tijd is) (bron: CBS).
Het totaal aantal geconstateerde misdaden per jaar is dan: 100 × aantal aangiften / percentage aangifte.

Niet alle misdaden van deze aard kunnen worden geconstateerd. Het percentage pakkans is dan: 100 × aantal geconstateerde misdaden / totaal aantal misdaden per jaar.

Het percentage recidive wordt voornamelijk beïnvloed door de mogelijke opbrengst, de pakkans, de duur van de strafmaat en de mate waarin de veroordeelde de straf als onaangenaam ervaart. En hoe langer de straf duurt, hoe minder recidive.

De berokkende schade aan de samenleving kan veel groter zijn dan de schade voor de betrokken slachtoffers.
Vooral de emotionele schade kan enorm zijn, zoals een algehele toename van gevoel van onveiligheid.
De hier genoemde schade omvat enkel de economische schade.

De kosten van de rechtsgang betreffen de kosten van de politie, het openbaar ministerie, de rechterlijke macht (o.a. griffie) en de advocatuur (grove schatting van het gemiddelde):
  • Politie € 200 × 2 uur;
  • Openbaar ministerie € 200 × 3 uur;
  • Rechterlijke macht € 300 × 4 uur;
  • Advocatuur € 300 × 4 uur.
Totaal: € 3400 Euro per geval.

Gevangeniskosten: tussen de € 200 en € 700 per dag, afhankelijk van het soort penitentiaire inrichting (Jaarverslag DJI 2011)

Resocialisatiekosten (bij gevangenisstraf van een jaar of langer):
  • Reclassering € 200 × 8 uur;
  • Huisvesting € 1000 per maand;
  • Inrichting huis € 5000 éénmalig;
  • Uitkering € 1400 per maand;
Totaal: € 20.000 Euro per veroordeelde diefstal geval (bij een gemiddelde van een half jaar resocialisatie).

Voorbeeld: winkeldiefstal.
Huidige situatie:
Slechts 2% van de winkeliers doet aangifte, 35.000 aangiften per jaar: Winkeliers doen geen aangifte
Het totaal aantal geschatte geconstateerde winkeldiefstallen is dan: (100 / 2%) × 35.000 = 1,75 miljoen.
Stel de pakkans op 10%. Dat zou betekenen dat er 10× zoveel is 17,5 miljoen diefstallen in een jaar zijn.
De kans dat een winkeldief veroordeeld wordt is dan 35.000 aangegeven diefstallen / totaal 17.500.000 diefstallen = 0,2%.
Gemiddeld wordt voor € 103 per keer gestolen (Winkeldiefstal neemt toe).
De boete voor een winkeldiefstal is 250 Euro.
Als een notoire winkeldief blijft stelen dan is zijn opbrengst (100 / 0,2%) = 500 × € 103 = € 51.500 alvorens hij veroordeeld is en één keertje € 250 boete moet betalen!
Conclusie: Winkeldiefstal loont. Er gaat werkelijk geen enkele afschrikking uit om notoire winkeldieven te stoppen. Fatsoenlijke mensen zullen niet gauw winkeldief worden maar de twijfelaars zullen al snel gaan stelen als ze deze gegevens kennen.
De recidive (het percentage winkeldieven die niet afgeschrikt worden maar door blijven stelen zelfs als ze veroordeeld zijn geweest) zal daarom erg groot zijn, stel 90% (9 van de 10 veroordeelde winkeldieven blijven doorstelen).
Het trendverloop zal dan als volgt zijn:
Moment Diefstallen Kosten Betrapt Boetes Kosten politie Analyse
Vandaag 47.945 € 4.938.356 96 € 24.000 € 38.400 17.500.000 / 365 dagen = 47.945. 47.945 × € 103 = € 4.938.356. 0,2% van 47.945 = 96. 96 × € 250 = € 24.000. 2 uur × € 200 × 96 = € 38.400.
Morgen 47.940 € 4.937.820 96 € 24.000 € 38.400 Recidive 95%. Dat betekent dat van de 96 mensen die betrapt zijn er 5 geen diefstal meer zullen plegen.
Overmorgen 47.935 € 4.937.305 96 € 24.000 € 38.400 Idem.

Conclusie uit dit rekenmodel: Het straffen van winkeldieven met de huidige pakkans, strafmaat en (als gevolg daarvan) recidive is erger dan helemaal niets doen. Dat kan nooit de bedoeling zijn!